Prędkość, dystans, czas - klasyczny wzór
Trzy wartości są ze sobą powiązane wzorem v = s / t (prędkość = dystans / czas). Wystarczy znać dwie z nich, by obliczyć trzecią. Kalkulator robi to automatycznie - wpisujesz dwie wartości, trzecia liczy się sama.
Wzory pochodne
- v = s / t (prędkość = dystans / czas)
- s = v · t (dystans = prędkość × czas)
- t = s / v (czas = dystans / prędkość)
To jeden z najstarszych wzorów fizyki - znany już w starożytnej Grecji. Założenie: prędkość jest stała (jednostajna). W rzeczywistości używamy zwykle średniej prędkości - całkowity dystans dzielony przez całkowity czas.
Przeliczniki jednostek prędkości
- 1 km/h = 0,278 m/s
- 1 m/s = 3,6 km/h
- 1 mph = 1,609 km/h
- 1 węzeł = 1,852 km/h (mile morskie/h)
Dla biegaczy ważny jest też wskaźnik min/km (tempo). Wzór: tempo [min/km] = 60 / prędkość [km/h]. Bieg 10 km/h = 6 min/km.
Przykłady prędkości
- Spacer - 4-6 km/h
- Bieg rekreacyjny - 8-12 km/h
- Maraton (rekord) - 21,1 km/h (4 min 47 s na milę)
- Sprint Bolta - 44,7 km/h (max)
- Rower miejski - 15-25 km/h
- Auto miejskie - 50 km/h
- Pociąg Pendolino - 200 km/h
- Samolot pasażerski - 800-900 km/h
Praktyczne zastosowania
- Planowanie podróży autem - ile zajmie trasa
- Trening biegowy - tempo do utrzymania na maratonie
- Statystyki sportowe - prędkość strzału, biegu
- Fizyka, mechanika - obliczanie dynamiki ruchu
- Cyklistyka - planowanie etapów wyprawy
Średnia prędkość ≠ średnia z prędkości
Klasyczny błąd: jeśli jechałeś 60 km z prędkością 60 km/h, a wracałeś 60 km z prędkością 30 km/h - średnia prędkość NIE jest 45 km/h. W tę stronę zajęło Ci 1h, w drugą 2h. Średnia = 120 km / 3 h = 40 km/h. To średnia harmoniczna, nie arytmetyczna.
Tempo a prędkość
W bieganiu i pływaniu używa się tempa zamiast prędkości: ile minut zajmuje 1 km. Tempo 5:00 min/km = prędkość 12 km/h. Niższe tempo = szybciej. Bieżnie pokazują tempo, telefony GPS - obie wartości.
Średnie czasy maratonu
- Sub 3 (3:00:00) - elita amatorska, tempo 4:16/km
- Sub 4 (3:59:59) - bardzo dobry, tempo 5:41/km
- Sub 5 - przyzwoity, tempo 7:06/km
- Pierwszy maraton - 4:30-5:30, tempo 6:24-7:50/km