Grupy krwi - jak są dziedziczone?
Grupa krwi człowieka jest dziedziczona w systemie AB0 - zależy od dwóch alleli (po jednym od każdego rodzica). Allele to: A, B oraz 0. A i B są dominujące względem 0, ale współdominujące między sobą.
Możliwe genotypy
- Grupa A - genotyp AA lub A0
- Grupa B - genotyp BB lub B0
- Grupa AB - genotyp AB (oba allele wyrażone)
- Grupa 0 - genotyp 00 (recesywne)
Tabela dziedziczenia
Dziecko dostaje jeden allel od każdego rodzica. Możliwe kombinacje:
- 0 + 0 → tylko 0
- 0 + A → 0 lub A
- 0 + B → 0 lub B
- A + A → A lub 0 (jeśli oboje są A0)
- A + B → A, B, AB lub 0
- AB + AB → A, B lub AB (nigdy 0!)
- AB + 0 → A lub B (nigdy AB ani 0!)
Czynnik Rh
Rh+ jest dominujący, Rh- jest recesywny. Jeśli rodzice są:
- Oboje Rh+ - dziecko 75% Rh+, 25% Rh- (jeśli oboje to nosiciele)
- Jedno Rh+, drugie Rh- - 50/50 dla dziecka
- Oboje Rh- - dziecko zawsze Rh-
Konflikt serologiczny
Kobieta Rh- i mężczyzna Rh+ mogą mieć dziecko Rh+. Wtedy organizm matki może produkować przeciwciała atakujące krew dziecka - konflikt serologiczny. Ginekolodzy podają immunoglobulinę anty-D w 28 tygodniu ciąży i po porodzie - skutecznie zapobiega problemom.
Statystyki w Polsce
- Grupa A Rh+ - 32%
- Grupa 0 Rh+ - 31%
- Grupa B Rh+ - 15%
- Grupa AB Rh+ - 7%
- Grupa A Rh- - 6%
- Grupa 0 Rh- - 6%
- Grupa B Rh- - 2%
- Grupa AB Rh- - 1%
Uniwersalni dawcy i biorcy
Grupa 0 Rh- - uniwersalny dawca krwinek czerwonych. Może oddawać każdemu, ale samemu może otrzymać tylko 0 Rh-. To najcenniejsza krew na pogotowiu - używana w nagłych wypadkach.
Grupa AB Rh+ - uniwersalny biorca. Może otrzymać krwinki czerwone od każdego, ale dawcą jest tylko dla AB Rh+.
Odkrycie systemu AB0
Karl Landsteiner odkrył system AB0 w 1900 roku, otrzymał za to Nagrodę Nobla w 1930. Wcześniej transfuzje krwi często kończyły się śmiercią - bez wiedzy o grupach mieszanie nieskompatybilnych grup powodowało aglutynację i wstrząs anafilaktyczny.
Czy wynik jest 100% pewny?
Kalkulator pokazuje matematyczne prawdopodobieństwo na podstawie standardowej genetyki Mendla. Rzeczywista grupa dziecka może być inna w przypadku rzadkich mutacji genetycznych (subgrupa Bombay i inne), ale to zdarza się dosłownie 1 na milion.