Składka zdrowotna 2026 - jak ją liczyć?
Składka zdrowotna w Polsce to obowiązkowa danina trafiająca do NFZ - daje prawo do bezpłatnej opieki zdrowotnej. Dla przedsiębiorców jej wysokość radykalnie różni się w zależności od formy opodatkowania: skala płaci 9% dochodu, liniowy 4,9%, ryczałt - stałe stawki zależne od rocznego progu przychodów. W 2026 roku obowiązują nowe, wyższe stawki minimalne i progowe.
Skala podatkowa - 9% dochodu
Dochód = przychód minus koszty minus składki ZUS społeczne. Składka zdrowotna = dochód × 9%. Minimum to 9% płacy minimalnej = 4 806 × 9% = ok. 432,54 zł miesięcznie. Dla dochodu 10 000 zł zapłacisz 900 zł, dla 20 000 zł - 1 800 zł. Składki nie odliczasz od podatku (od 2022 r.).
Liniowy - 4,9% dochodu
Mniej więcej połowa stawki ze skali. Dla dochodu 10 000 zł = 490 zł. Minimum to także 432,54 zł (9% płacy minimalnej). Część można odliczyć od podatku - w 2026 r. limit odliczenia to ok. 12 900 zł rocznie (waloryzowany). To istotny plus liniowego dla wysokich dochodów.
Ryczałt - 3 progi stałe
Ryczałt ma najprostszy mechanizm - składka zależy od rocznego progu przychodu i wynosi 9% odpowiedniej części przeciętnego wynagrodzenia (~9 124 zł w 2026):
- Roczny przychód do 60 000 zł - 9% × 60% przeciętnego ≈ 492 zł/mc
- 60 001 - 300 000 zł - 9% × 100% przeciętnego ≈ 821 zł/mc
- Powyżej 300 000 zł - 9% × 180% przeciętnego ≈ 1 478 zł/mc
Plus na ryczałcie: 50% zapłaconej składki zdrowotnej możesz odliczyć od przychodu przed naliczeniem podatku ryczałtowego. To opłacalny mechanizm szczególnie przy wyższych przychodach.
Termin zapłaty
Składka jest płatna razem z ZUS-em do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. Wpłata na osobny rachunek NFZ widoczny w ZUS e-składka. Spóźnienie generuje odsetki budżetowe (w 2026 r. ok. 14,50% rocznie).
Składka roczna - jest wyrównanie
Po zakończeniu roku liczysz składkę "ostateczną" w PIT-37/PIT-36L. Jeśli w trakcie roku nie zapłaciłeś tyle co należało (np. skala - dochody wyższe niż prognozowano), dopłacasz różnicę. Jeśli więcej - dostajesz zwrot. To zasadniczo różni zdrowotną od podatku PIT.
Co jeśli mam stratę?
Płacisz minimum 432,54 zł (9% minimalnego wynagrodzenia 4 806 zł). To "minimum etatowe" - poniżej tej kwoty NFZ nie zaakceptuje. Składka zdrowotna zawsze jest należna, nawet w miesiącu bez dochodu.
Planowane zmiany 2026+
Rząd dyskutuje obniżenie składki zdrowotnej dla najmniejszych ryczałtowców (do 60 000 zł rocznie) - zamiast 492 zł/mc miałoby być ok. 314 zł/mc. Zmiana planowana, ale wymaga ustawy. Aktualizacja kalkulatora przy wejściu w życie.