Odprawa emerytalna - co to?
Odprawa emerytalna to ustawowe świadczenie pieniężne należne pracownikowi przy zakończeniu pracy w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy. Reguluje to art. 92¹ Kodeksu Pracy.
Komu przysługuje?
Pracownikowi zatrudnionemu na umowę o pracę. Wymóg: rozwiązanie umowy musi być w związku z przejściem na emeryturę lub rentę - inne powody (zwolnienie dyscyplinarne, porzucenie pracy) nie dają prawa do odprawy. Pracownicy na zleceniu ani B2B nie otrzymują odprawy ustawowej.
Wysokość odprawy
Minimum: jednomiesięczne wynagrodzenie. Liczy się jak ekwiwalent za urlop - średnia z ostatnich 3 miesięcy wynagrodzenia stałego (zasadnicze plus dodatki stałe). Premie kwartalne lub roczne dolicza się proporcjonalnie. Sezonowe lub jednorazowe składniki wynagrodzenia zwykle nie wchodzą do podstawy.
Wewnętrzne regulaminy
Regulamin wynagradzania, układ zbiorowy pracy lub indywidualna umowa mogą podnieść odprawę. Przykładowe widełki z różnych branż:
- Sektor publiczny - 3-6 pensji
- Banki, ubezpieczenia - 3-6 pensji
- Sektor prywatny ogólny - 1-3 pensje
- Państwowe spółki energetyczne - nawet 12+ pensji
Opodatkowanie odprawy
Odprawa emerytalna podlega opodatkowaniu PIT jak zwykłe wynagrodzenie. Składki ZUS społeczne (emerytalna, rentowa) nie są pobierane - art. 18 ust. 1 Ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Płacisz tylko składkę zdrowotną i PIT.
Termin wypłaty
Pracodawca wypłaca odprawę razem z ostatnim wynagrodzeniem - w dniu rozwiązania umowy. Spóźnienie generuje odsetki ustawowe za opóźnienie i pracownik może dochodzić w sądzie pracy. Odprawa nie ulega też zajęciom egzekucyjnym - jest chroniona w 50% wartości.
Odprawa rentowa
Identyczne zasady jak emerytalna - 1 pensja minimum, te same kryteria obliczania. Przysługuje gdy pracownik przechodzi na rentę z powodu niezdolności do pracy. Można łączyć z innymi świadczeniami (zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne) - nie wykluczają się.